آیا تا به حال به این فکر کردهاید که یک ویروس کوچک و شایع، که اغلب بدون علامت باقی میماند، چگونه میتواند یکی از قویترین عوامل محرک برای انواع مختلف سرطانها باشد؟ در دنیای بیماریهای عفونی، هیچ ویروسی به اندازه ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)، پیوند پیچیده و مستقیمی با خطر ابتلا به سرطانهای خاص ندارد. این ویروس، که به دلیل شیوع بسیار بالا در میان جمعیت فعال جنسی اغلب نادیده گرفته میشود، عامل اصلی میلیونها مورد تغییرات پیشسرطانی و صدها هزار مورد سرطان تهاجمی در سراسر جهان است. شناخت این پیوند حیاتی بین رابطه پاپیلوما ویروس HPV و سرطان، نه تنها یک آگاهی عمومی است، بلکه یک سلاح قدرتمند برای پیشگیری و غربالگری بهموقع محسوب میشود. ما در این مقاله، که از سوی تیم تخصصی دکتر علوی، بهترین دکتر زگیل تناسلی در تهران برای ارائه اطلاعات دقیق و تخصصی تهیه شده است، به صورت جامع به انواع سرطانهای ناشی از ویروس HPV، مکانیسم عمل این ویروس و راههای کاهش خطر خواهیم پرداخت تا شما با درک عمیقتر از این موضوع، فعالانه سلامت خود را مدیریت کنید.
اچ پی وی و سرطان دهانه رحم
یکی از قویترین و مستندترین پیوندهای عفونی در علم پزشکی، ارتباط بین اچ پی وی و سرطان دهانه رحم است. در واقع، ویروس پاپیلومای انسانی عامل تقریباً ۹۹% تمامی موارد سرطان دهانه رحم است. HPV نوع ۱۶ و ۱۸ با ایجاد عفونت مزمن در سلولهای دهانه رحم و تولید پروتئینهای ویروسی خاص، مسیرهای کنترلی رشد سلولهای میزبان را مختل میکنند و این امر به مرور زمان منجر به ایجاد ضایعات پیشسرطانی و نهایتاً سرطان مهاجم دهانه رحم میشود. این حقیقت نشان میدهد که غربالگری منظم چقدر میتواند حیاتی باشد، زیرا ضایعات پیشسرطانی ناشی از HPV در دهانه رحم قابل تشخیص و درمان هستند.
درصورت تماس اعلام کنید که از طرف سایت تماس گرفته اید
آیا زگیل تناسلی باعث سرطان میشود؟
زگیلهای تناسلی اغلب توسط تیپهای کمخطر HPV ایجاد میشوند. این تیپها، اگرچه مسری هستند و باعث ایجاد ضایعات آزاردهنده میشوند، اما تقریباً هرگز منجر به سرطان نمیشوند. در مقابل، این تیپهای پرخطر مانند ۱۶، ۱۸، ۳۱، ۳۳ و … هستند که عامل اصلی سرطان میباشند. بنابراین، ضایعات زگیل تناسلی فیزیکی، تهدید سرطانی محسوب نمیشوند، اما عفونت HPV با تیپهای پرخطر، که اغلب خاموش و بدون زگیل است، ریشه اصلی خطر سرطان است.
کدام نوع HPV باعث سرطان میشود؟
کلید اصلی در درک ریسک سرطان، یافتن پاسخ به سؤال کدام نوع hpv باعث سرطان میشود است. بیش از ۱۲ تیپ HPV به عنوان پرخطر شناخته شدهاند، اما تیپهای ۱۶ و ۱۸ عامل اصلی و جدیترین تیپها هستند. این دو تیپ، به تنهایی، مسئول حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد سرطانهای مرتبط با HPV هستند. تیپهای دیگری مانند ۳۱، ۳۳، ۴۵، ۵۲ و ۵۸ نیز در ایجاد سرطان نقش دارند، اما شیوع و خطر آنها کمتر از ۱۶ و ۱۸ است. توانایی این تیپهای پرخطر در پنهان ماندن از سیستم ایمنی بدن و ایجاد عفونت مزمن طولانیمدت (بیش از ۱۰ سال)، زمینه را برای ایجاد تغییرات ژنتیکی لازم برای سرطانی شدن فراهم میکند.
سرطان مقعد و سرطانهای واژن، فرج و آلت تناسلی
ویروس HPV، به ویژه تیپ ۱۶، علاوه بر دهانه رحم، میتواند باعث ایجاد سرطان در دیگر نواحی تناسلی و مقعدی نیز شود. سرطان مقعد تقریباً در ۹۰% موارد ناشی از HPV است و شیوع آن در میان زنان و مردانی که سابقه عفونت HPV یا رابطه مقعدی دارند، بیشتر است. همچنین، سرطان فرج و سرطان واژن در زنان و سرطان آلت تناسلی در مردان نیز در اغلب موارد با عفونت HPV مرتبط هستند. از آنجایی که این سرطانها اغلب با تیپ ۱۶ ایجاد میشوند، غربالگری منظم در زنان و آگاهی از علائم پیشسرطانی در نواحی مقعدی و تناسلی مردان، اهمیت ویژهای دارد.
سرطان سر و گردن
یکی از زمینههای نگرانکننده در مورد انواع سرطانهای ناشی از ویروس HPV، افزایش شیوع سرطانهای سر و گردن است. بر خلاف سرطان دهانه رحم که در حال کاهش است، شیوع سرطانهای اوروفارنکس مرتبط با HPV در کشورهای توسعهیافته به شدت افزایش یافته است و اغلب از سرطانهای مرتبط با دخانیات پیشی گرفته است. این سرطانها، که عمدتاً توسط HPV نوع ۱۶ ایجاد میشوند، از طریق تماس جنسی دهانی منتقل میگردند. ضایعات پیشسرطانی در این ناحیه معمولاً با علائمی مانند گلودرد مزمن، مشکل در بلع، یا تورم غدد لنفاوی گردن بروز میکنند و تشخیص آن نیازمند معاینه تخصصی گوش، حلق و بینی است.
چند درصد زگیل تناسلی به سرطان تبدیل میشود؟
ضایعات زگیلی قابل مشاهده تقریباً ریسک سرطانی ندارند. اما اگر سؤال در مورد شانس پیشرفت عفونت HPV پرخطر به سرطان باشد، آمار پیچیدهتر است:
- در اغلب موارد (۷۰ تا ۹۰%)، عفونت HPV پرخطر توسط سیستم ایمنی پاکسازی میشود و هیچ اتفاقی نمیافتد.
- تنها کمتر از ۱۰% از عفونتهای پرخطر به حالت مزمن درمیآیند.
- از میان عفونتهای مزمن، تنها بخش کوچکی در طول سالها به ضایعات پیشسرطانی شدید و در نهایت به سرطان مهاجم تبدیل میشوند.
این آمارها نشان میدهند که ایا hpv سرطان است خیر، بلکه یک عفونت ویروسی است که اگر مزمن شود و درمان نشود، میتواند منجر به سرطان شود.
تشخیص و غربالگری
مدیریت خطر سرطان ناشی از HPV بر اساس تشخیص زودهنگام استوار است. ابزارهای اصلی شامل:
- تست پاپ اسمیر : شناسایی تغییرات سلولی غیرعادی در دهانه رحم.
- تست HPV : شناسایی وجود DNA تیپهای پرخطر ویروس.
- کولپوسکوپی و بیوپسی: بررسی دقیق ضایعات پیشسرطانی در صورت غیرعادی بودن نتایج غربالگری.
- معاینه مقعدی (در افراد پرخطر): برای تشخیص ضایعات پیشسرطانی مقعد.
غربالگری منظم، بهترین راه برای اطمینان از این است که هرگونه تغییر سلولی ناشی از HPV قبل از تبدیل شدن به سرطان تهاجمی، کشف و درمان شود.
سرطان پوست ناشی از HPV
اگرچه اکثر مردم HPV را با سرطانهای مخاطی شامل دهانه رحم، مقعد و دهان مرتبط میدانند، اما در برخی موارد نادر، سرطان پوست ناشی از HPV نیز گزارش شده است. این ارتباط عمدتاً با تیپهای خاصی از HPV و بیشتر در افراد با سیستم ایمنی ضعیف و در نواحی خاصی از پوست مشاهده میشود. این سرطانهای پوستی اغلب از نوع کارسینوم سلول سنگفرشی هستند. این یک مورد نادر است و عموم مردم نباید نگران سرطان پوست ناشی از HPV باشند.
واکسیناسیون: پیشگیری اولیه و کاهش خطر سرطان
مؤثرترین و قویترین سلاح در برابر خطر سرطانهای مرتبط با HPV، واکسیناسیون است. واکسنهای نسل جدید HPV قادرند در برابر ۹ تیپ HPV محافظت ایجاد کنند. واکسیناسیون، که به طور ایدهآل قبل از شروع فعالیت جنسی صورت میگیرد، میتواند تا ۹۰% از سرطانهای مرتبط با HPV را پیشگیری کند و در صورت تزریق در سنین بالاتر، همچنان از بدن در برابر تیپهایی که فرد هنوز به آنها آلوده نشده است، محافظت مینماید.
سرطانهای مرتبط با HPV و تیپهای عامل
نوع سرطان | تیپهای اصلی HPV | درصد ارتباط با HPV |
دهانه رحم | ۱۶ و ۱۸ (بالغ بر ۷۰%) | ۹۹% |
مقعد | ۱۶ | ۹۰% |
حلق | ۱۶ | ۷۰-۹۰% |
واژن و فرج | ۱۶ و ۱۸ | ۶۵-۷۰% |
آلت تناسلی | ۱۶ | ۵۰-۶۰% |
سخن پایانی
انواع سرطانهای ناشی از ویروس HPV یک حقیقت پزشکی نگرانکننده هستند، اما این حقیقت نباید باعث ترس شود، بلکه باید محرک اقدام به موقع باشد. درک این که HPV نوع ۱۶ عامل اصلی سرطانهای جدی است و این ویروس اغلب بدون زگیل و خاموش میماند، اهمیت غربالگری منظم و واکسیناسیون را دوچندان میکند. با انتخاب یک متخصص متعهد مانند دکتر علوی برای انجام غربالگریهای دقیق پاپ اسمیر، تست HPV و کولپوسکوپی، شما این اطمینان را خواهید داشت که هرگونه تغییر پیشسرطانی در مراحل اولیه تشخیص داده شده و قبل از تبدیل شدن به یک تهدید جدی، درمان میشود. دانش، واکسن و غربالگری منظم، بهترین سلاحهای ما در مبارزه با سرطانهای مرتبط با HPV هستند.
سوالات متداول
۱. آیا مردان هم باید برای سرطانهای HPV غربالگری شوند؟
بله، مردان باید معاینات روتین برای سرطانهای مقعد و آلت تناسلی داشته باشند، بهویژه اگر سابقه HPV یا رابطه جنسی مقعدی داشتهاند.
۲. اگر تست HPV پرخطر مثبت باشد، آیا بلافاصله باید درمان سرطان را شروع کنم؟
خیر، تست مثبت فقط نشاندهنده آلودگی است؛ اغلب عفونتها پاک میشوند و در صورت تغییر سلولی، درمان ضایعات پیشسرطانی آغاز میشود.
۳. آیا زگیلهای تناسلی کمخطر میتوانند به مرور زمان به نوع پرخطر تبدیل شوند؟
خیر، نوع HPV ثابت است و تیپهای کمخطر نمیتوانند به تیپهای پرخطر تبدیل شوند؛ اما ممکن است فرد همزمان به چند تیپ آلوده شود.
