بسیاری از مادران آینده، وقتی به لحظه تولد نوزادشان فکر میکنند، تصویری از اولین آغوش و صدای گریه فرزندشان را در ذهن میسازند، اما در گوشهای از این ذهن پرمشغله، ترسی مبهم از یک کلمه وجود دارد: “بخیه”. شاید از دوستان خود شنیده باشید یا در گروههای مادرانه خوانده باشید که زایمان طبیعی همیشه با جراحت همراه است، اما حقیقت این است که بدن زن برای این عبور بزرگ، انعطافپذیری شگفتانگیزی دارد. بخیه در زایمان طبیعی نه یک کابوس، بلکه یک ابزار ترمیمی هوشمندانه است که در صورت لزوم، به بازگشت بافتها به حالت اولیه کمک میکند. در این مقاله، ما قصد داریم از زاویهای کاملاً علمی و در عین حال آرامبخش، به بررسی تمام ابعاد بخیههای پس از زایمان طبیعی بپردازیم تا بدانید چه زمانی به آن نیاز است، چگونه انجام میشود و چطور باید از آن مراقبت کرد. با همراهی ما در سایت دکتر نازنین علوی، متوجه خواهید شد که آگاهی، بزرگترین سلاح شما در برابر ترسهای اتاق زایمان است.
چرا برخی از مادران در زایمان طبیعی به بخیه نیاز پیدا میکنند؟
نیاز به بخیه در زایمان طبیعی معمولاً زمانی ایجاد میشود که بافت پرینه (ناحیه بین واژن و مقعد) به اندازه کافی برای عبور سر نوزاد کشیده نشود و دچار پارگیهای ظریف گردد. این پارگیها لزوماً اتفاق بدی نیستند و در بسیاری از موارد به دلیل سرعت بالای زایمان یا جثه بزرگ نوزاد رخ میدهند. هدف از زدن این بخیهها، بازگرداندن یکپارچگی به عضلات لگن و جلوگیری از خونریزیهای احتمالی است تا روند بهبودی سریعتر طی شود. در واقع، بخیه زدن به پزشک اجازه میدهد تا لایههای بافتی را با دقت میلیمتری روی هم قرار دهد که این کار از بروز مشکلات افتادگی در آینده پیشگیری میکند.
درصورت تماس اعلام کنید که از طرف سایت تماس گرفته اید
تفاوت پارگیهای طبیعی با برش اپیزیوتومی چیست؟
در فرآیند زایمان، دو نوع جراحت ممکن است رخ دهد: پارگیهای خودبهخودی که بدن در حین خروج نوزاد ایجاد میکند و برش “اپیزیوتومی” که توسط پزشک به صورت کنترلشده ایجاد میشود. امروزه رویکرد مدرن پزشکی بر این است که تا حد امکان از برش دستی خودداری شود و اجازه داده شود بدن به شکل طبیعی واکنش نشان دهد، مگر در موارد اضطراری که جان نوزاد در خطر باشد. پارگیهای طبیعی معمولاً در لایههای سطحیتر رخ میدهند و با تعداد بخیه کمتری ترمیم میشوند، در حالی که اپیزیوتومی یک برش صاف و مشخص است که فضای بیشتری برای خروج سریعتر جنین فراهم میکند.
فرآیند بخیه زدن پس از تولد نوزاد چگونه انجام میشود؟
بلافاصله پس از تولد نوزاد و خروج جفت، پزشک ناحیه تناسلی را به دقت بررسی میکند تا در صورت وجود هرگونه آسیب، ترمیم را آغاز نماید. اگر مادر از اپیدورال استفاده نکرده باشد، ابتدا محل مورد نظر با استفاده از داروهای بیحسی موضعی کاملاً بیحس میشود تا مادر هیچ دردی را حین بخیه زدن احساس نکند. این فرآیند معمولاً در حالی انجام میشود که مادر نوزاد خود را در آغوش گرفته و در حال تجربه اولین تماس پوستی است. زمان لازم برای این کار بستگی به عمق و نوع پارگی دارد، اما به طور کلی یک پروسه کوتاه و روتین در اتاق زایمان محسوب میشود.
جنس نخهای بخیه و پدیده خودبهخودی جذب شدن
یکی از دغدغههای اصلی مادران، ترس از کشیدن بخیهها در روزهای بعد است که خوشبختانه در زایمان طبیعی این نگرانی بیمورد است. تقریباً در تمامی موارد، از نخهای بخیه قابل جذب استفاده میشود که جنسی از پلیمرهای سازگار با بدن یا کلاژن دارند. این نخها به گونهای طراحی شدهاند که با گذشت زمان (معمولاً بین ۱۰ تا ۲۱ روز) و با ترمیم تدریجی بافت، توسط آنزیمهای بدن تجزیه و جذب میشوند. بنابراین نیازی به مراجعه مجدد به بیمارستان برای کشیدن بخیه نیست و تنها رعایت بهداشت برای جلوگیری از عفونت کفایت میکند.
مراقبتهای حیاتی در ۴۸ ساعت اول پس از زایمان
دو روز اول پس از زایمان، حساسترین زمان برای تثبیت بخیهها و شروع فرآیند ترمیم بافتی است. استفاده از کمپرس سرد در این بازه زمانی میتواند به طرز معجزهآسایی ورم و درد ناحیه پرینه را کاهش داده و از تجمع خون زیر بخیهها جلوگیری کند. توصیه میشود مادر در این مدت از نشستن طولانیمدت روی سطوح سفت خودداری کرده و بیشتر به پهلو دراز بکشد تا فشار مستقیم از روی بخیهها برداشته شود. تمیز نگه داشتن ناحیه با آب ولرم پس از هر بار استفاده از سرویس بهداشتی و خشک کردن ملایم آن با باد سشوار، از جمله اقدامات کلیدی است که در این مرحله باید انجام شود.
نقش تغذیه در مدت زمان خوب شدن بخیه زایمان طبیعی
آنچه میل میکنید، مستقیماً بر سرعت جوش خوردن بخیههای شما تاثیر میگذارد؛ چرا که بدن برای بازسازی کلاژن به منابع غنی پروتئین و ویتامین نیاز دارد. مصرف غذاهای سرشار از ویتامین C، روی و پروتئینهای باکیفیت به سلولها کمک میکند تا با سرعت بیشتری پیوندهای جدید ایجاد کنند. همچنین جلوگیری از یبوست در هفتههای اول زایمان بسیار حیاتی است، زیرا فشار ناشی از دفع سخت میتواند به بخیهها آسیب بزند. مصرف فیبر فراوان، میوهها و نوشیدن حداقل ۸ لیوان آب در روز، به نرم شدن مزاج و کاهش فشار به عضلات کف لگن کمک شایانی میکند.
علائم باز شدن بخیه زایمان طبیعی
باز شدن بخیهها یا در اصطلاح پزشکی “از هم گسیختگی زخم”، اتفاقی است که میتواند به دلیل فشار زیاد، یبوست شدید یا عفونت رخ دهد. یکی از بارزترین علائم باز شدن بخیه زایمان طبیعی، احساس ناگهانی کشیدگی یا شنیدن صدای “تیک” ظریف در ناحیه پرینه است که معمولاً با سوزش تیز همراه میشود. اگر هنگام شستشو متوجه شدید که لبههای زخم از هم فاصله گرفتهاند یا خونریزی تازهای از محل بخیهها شروع شده، احتمالاً پیوند نخها سست شده است. همچنین، احساس وجود یک توده یا برآمدگی غیرعادی در محل تزریق و تغییر در شکل ظاهری ناحیه تناسلی میتواند نشانه باز شدن لایههای زیرین باشد.
علائم خوب شدن بخیه زایمان طبیعی
عبور از دوران نقاهت و مشاهده علائم خوب شدن بخیه زایمان طبیعی، نشاندهنده موفقیت بدن شما در بازسازی سلولی است. اولین نشانه مثبت، کاهش تدریجی درد تپنده و تبدیل آن به یک خارش ملایم در ناحیه زخم است؛ این خارش نشانه فعالیت اعصاب و جوش خوردن لبههای پوست به یکدیگر میباشد. با گذشت زمان، ورم و قرمزی اولیه از بین رفته و بافت محکمتر و همرنگتر با پوست اطراف میشود. همچنین، جذب شدن گرههای نخ بخیه و عدم وجود ترشحات بدبو یا زرد رنگ، تایید میکند که فرآیند ترمیم بدون دخالت باکتریها در حال پیشرفت است.
شناسایی علائم عفونت بخیه و زمان طلایی مراجعه به پزشک
اگرچه عفونت بخیهها شایع نیست، اما آگاهی از نشانههای آن برای هر مادری ضروری است تا در صورت لزوم اقدام فوری انجام دهد. علائمی نظیر بوی بد و غیرعادی از ناحیه واژن، درد تپنده که با گذشت زمان به جای کاهش، افزایش مییابد، قرمزی وسیع و گرمای غیرطبیعی در محل بخیه، زنگ خطرهایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. همچنین خروج ترشحات چرکی یا باز شدن ظاهری لبههای بخیه، نشاندهنده نیاز به بررسی توسط متخصص است. در صورت بروز تب بالای ۳۸ درجه، بیمار باید بدون فوت وقت به کلینیک یا بیمارستان مراجعه نماید تا از گسترش عفونت جلوگیری شود.
سخن پایانی
بخیه در زایمان طبیعی، اگرچه موضوع خوشایندی به نظر نمیرسد، اما بخشی از مسیر قهرمانانه مادری است که نشاندهنده قدرت و فداکاری شماست. بسیاری از مادران با جستجوی عکس بخیه زایمان طبیعی نگران ظاهر ناحیه تناسلی خود هستند، اما باید بدانید که این بخیهها صرفاً پلهایی موقت برای بازگرداندن شما به سلامت کامل هستند و به مرور زمان کاملاً محو میشوند. اگر برایتان سوال است که بخیه زایمان طبیعی چند روزه خوب میشه، باید گفت که معمولاً بین ۱۰ تا ۲۱ روز زمان نیاز است تا زخمها بسته شده و نخها جذب شوند. با این حال، توصیه میشود مراجعین با دقت وضعیت خود را مانیتور کنند و در صورت مشاهده هرگونه تغییر رنگ غیرعادی، با بررسی عکس عفونت بخیه زایمان طبیعی در منابع معتبر، تفاوت التهاب ساده با عفونت را تشخیص دهند.
به یاد داشته باشید که هر بدنی ریتم خاص خود را برای بهبودی دارد؛ پس به خودتان زمان بدهید و با رعایت دقیق نکات بهداشتی، اجازه دهید معجزه ترمیم در بدنتان اتفاق بیفتد. ما در تمام مراحل پس از زایمان در کلینیک دکتر نازنین علوی در کنار شما هستیم تا این دوران را با کمترین چالش و بیشترین آرامش سپری کنید. سلامت شما، پایه و اساس سلامت فرزندتان است.
سوالات متداول
۱. آیا نشستن در تشت آب و نمک یا بتادین برای بخیهها مفید است؟
نشستن در آب گرم (بدون نمک یا بتادین غلیظ) به مدت ۱۰ دقیقه میتواند به کاهش درد و تمیز شدن ناحیه کمک کند، اما استفاده از مواد افزودنی بدون اجازه پزشک ممکن است باعث خشکی بافت یا حساسیت و تاخیر در جذب نخها شود.
۲. اگر یکی از بخیهها زودتر از موعد باز شد چه کنیم؟
اگر خونریزی شدید یا درد ناگهانی ندارید، معمولاً باز شدن یک گره سطحی مشکلساز نیست. بدن قدرت ترمیم ثانویه دارد، اما برای اطمینان از عدم باز شدن لایههای زیرین، حتماً با پزشک خود تماس بگیرید.
۳. آیا جای بخیهها برای همیشه باقی میماند؟
بافت واژن و پرینه قدرت بازسازی بسیار بالایی دارند. در اکثر موارد، پس از چند ماه، جای بخیهها به قدری کمرنگ میشود که به سختی قابل تشخیص است و تاثیری بر زیبایی یا عملکرد جنسی فرد نخواهد داشت.
4. بخیه زایمان طبیعی چند روزه میفته؟
معمولاً بخیه زایمان طبیعی حدود ۷ تا ۱۰ روزه جذب یا بخیهها کشیده میشوند، ولی به بهبود کامل و نوع بخیه هم بستگی دارد.
